La Luna

Ein gong for lenge sidan,

den gongen eg gjekk på lærarskulen i Volda,

skreiv eg dikt om månen

over Rotsethornet.

I går hang same karen

selskapssjuk

over Vartdalsfjella.

Vi 

heldt lag

heile vegen frå Bjåstad 

til  Hareidsbrua,

men framme i Kaldholen

hadde saudene gått i fjøsen,

og løysingen oppe i Vabakkane

var heller ikkje å sjå.

Pederi stol

På denne dagen,

som dei i retteleg gamla dagar kalla Pederi stol,

til minne om læresveinen Peter, 

som vart den fyrste bispen for dei kristne i Roma,

vart desse gutane fødde,

med 75 års mellomrom,

den eine i 1915,

den andre i 1990,

og drivande karar

vart dei begge to.

!Congratulazioni!

Innseilingen til de lykkelige øyer

Det var visst nok

Henrik Sørensen som gav 

pengesetelteiknaren, dørdekoratøren og malaren m m

 Oluf Wold-Torne

(1867-1919)

ideen til tittelen på dette maleriet,

skapt under eit ferieopphald på Holmsbu,
på sørvestspissen av Hurumlandet,
ved innløpet til Drammensfjorden,
sommaren 1911, 
til liks med Landskap fra Holmsbu,
som vi ser her,



og Kris syr,
som er eit av mange portrett av kunstnarkona Christine,
truleg fullenda i 1915.



Den unge kunstnaren,
opphaveleg frå Son,
som fekk mykje av utdanninga si
(mellom anna i København og Kristiania)
finansiert
av ei velståande tante,
var elev av mellom andre
Erik Werenskiold og Thorvald Erichsen,
men var nok aller mest inspirert av 
den store Cézanne,
noko som kanskje var avgjerande
for opphaldet hans ved Det franske akademiet i Roma
i 1895,
eit landemerke for alle som har vandra opp Spansketrappa
og søkt skuggane under trea i parken på Monte Pincio
på varme sommarkveldar.



Men tilbake til 
Innseilingen til de lykkelige øyer.
Både tittel og motiv
tematiserer avslutninga på ei lang reise,
kanskje med noko kjent og kjært i sikte.
Ei oddyséaktig heimkjenning.
Eit slags endeleg framme.
Ironisk nok var
Wold-Torne ein av dei mange som døydde av spanskesykja,
så livskvelden hans vart truleg ikkje så lukkeleg,
men kva veit vi.
Uansett heng maleriet på Nasjonalgalleriet.
Det er verdt ein snartur frå Karl Johan.

AllTidMorSinDaG

To morsdagskort.

 

"Til mor" 

(1988)

"Ferjene på fjorden"

(1992)

ZORNOMANIA

Om det er den vakre skjergarden
eller dei nakne kvinnene
som gjer meg 
så oppslukt
av den svenske målaren
Anders Zorn (1860-1920)
er ikkje godt å seie.

I skjærgården 1894

For ein som har feriert
i grannelandet
heilt sidan han vart fødd,
er landskapet i Bohuslän
faktisk blitt ein nødvendig del
av sommaren.

Ute  1889

Og kvinnene hans
er det umuleg 
 ikkje å snu seg etter.

Frileuse 1894

Så høgst truleg 
er det begge delar.
Sjølve kombinasjonen.

Mot strömmen 1918

Altså badande kvinner.

Zorn er ikkje akkurat åleine i kunstsoga

om dette motivet.

Det er nok å nemne 

Renoir og Degas.

Men kvar er dei svenske svaberga i deira bilete.

Kvar er Strömstad og Kong Oscar sine sardiner.

På sanden 1916

Som lærar 

har eg ofte spurt elevane mine

på 18 og 19 år

(i uhøgtidlege, men anonyme undersøkjingar)

om kva dei assosierer med

Det gode liv.

Og svært mange har 

(ikkje overraskande) 

nemnt 

vennskap, forelsking, reiser, god helse, trygg økonomi o s v.

Men 

ingen stikkord slår likevel 

VATN.

Av ein eller annan grunn

(muligens er det drikke, vask, bading, leik,

kva veit eg)

ser dei på dette

som sjølve føresetnaden for

Det gode liv.

Vattennymfer 1918

Kanskje er det difor 

Zorn 

frå Vasalopphovudstaden

Mora i Dalarna

fangar meg med bileta sine.

Min modell och min baat 1894

 

For det er vatnet og kvinna
som skaper 
Det gode liv.

VIDSIDH

"Ville nokon kalle henne ei druspe der ho kom kavande med ei trille langs vegen, så kunne ikkje mange protestere. Var ikkje akkurat noko gjævekone lenger. Det humpa og gjekk mot bygda med henne. Med ein fot på asfalten og ein på grusen. Bilane kom i slake bølgjer. Pressa henne halvvegs ned i grøfta. Ein grøn Renault tuta hardt då han susa forbi henne. To gutar på ein moped svinga bort i ei søyle. Gjorde den side kåpa hennar våt. - Sjå deg føre, di gamle gygre, brølte føraren og rusa med motoren. "

Slik opnar

VIDSIDH

Foto: Odd Goksøyr

ei novelle

inspirert av Ivar Aasen sine dikt

skriven til Hareid kommune
i høve
Språkåret 2013

 

Foto: Odd Goksøyr

og framført
mandag 30. januar 2013.

"Vide hev eg vinglat

i Vegom ute"

Bøn for Eden Hazard

Nei, eg har ikkje tenkt 
å be til Vårherre 

for denne eminente fotballspelaren 
si sjel.

Eg prøver berre 

å heve røysta

og vifte med armane

slik at nokon

i det britiske fotballforbundet 

fjernar det raude kortet 

som han fekk

mot slutten av ligacupsemifinalen mot Swansea. 

Som nesten alle hugsar

prøvde Hazard

under Chelsea si jakt på redusering

 å sparke kula ut av hendene
på ein syttenårig ballgut
(som gjorde alt han kunne
for å hale ut tida)
akkurat slik vi gjorde på Bøen 
i gamle dagar,
berre med den skilnaden
at vi sparka mykje hardare, 
 slik at dritungar som dette 
fekk litt låkt,
viss vi då ikkje dukka dei i Gjerdselva
og sidan 
gav dei passeleg med bank
sånn at
dei ALDRI øydela leiken igjen. 

Men det var på Hareid
for omlag førti år sidan,
den tida vi spelte mot eitt mål
heilt til det myrkna
og ingen kunne sjå ballen lenger
før vi sprang svoltne heim
til henne mor
og åt ferskt grovbrød 
med smelta smør og plommesylte. 

GAMLE GRENDI - Goksøyr spelar harpe og Orten les dikt

GAMLE GRENDI

https://www.box.com/s/crjnbtbaf9w7vs1pscqj

DEI GAMLE FJELLI - Goksøyr spelar harpe og Orten les dikt

DEI GAMLE FJELLI


https://www.box.com/s/7r42qagejinq69kiwkkx



SAKNAD - Goksøyr spelar harpe og Orten les dikt

 

Ivar Aasen fyller 200 i år.

 

Og det er 150 år sidan Symra.

 

 

 

Vi markerer dobbeltjubileet

med harpeklang, jubel og song!

 

Fyrst ute er kjærleiksdiktet

 

 

SAKNAD

 

https://www.box.com/s/8lo5dqdtm9ttplb6sigv

Men Hjallis gjekk aldri på Grimstadvatnet

Så kom kulden

og la si varmhjarta hand over dalen igjen.
 

 Lenge før middagstider strøymde
turistar frå grannekommunene nedgjennom
og parkerte bilane sine i nørdste enden
av Grimstadvatnet,

  slik at dei kunne menge seg
mellom dei innfødde i glad leik  

og seige tak
heilt frå Verparen
til vakre Bjåstad,

der også unge veteranar
sveva med spenst og mjukn
langs bardane

nesten som stjerner med djevlehuer
langt nede på femti-
eller sekstitalet. 

Hjallis 
gjekk visst 
aldri med skeiser på Grimstadvatnet,
men det er enno ikkje for seint.

Målaren som ikkje skulle måle

Heldige var vi
som vitja Nasjonalgalleriet før jul
og fekk med oss den flotte utstillinga
med den dansk-tyske målaren
Emil Nolde
 (1867-1956).



Den biografiske bakgrunnen hans
er spennande.
Hans Emil Hansen,
som han eigentleg heitte,
vart fødd ved den vesle byen Tønder i Sønderjylland,
som på denne tida nyleg
(etter den dansk-tyske krigen)
var blitt ein del av Preussen.
Han vaks opp i Nordfrisland
(eller vestkysten av Slesvig),
og utdanna seg til bilethoggar i Flensburg.
Etter mange år i Berlin,
der han blei ein del av kunstargruppa
Die Brücke,
og lange reiser til Asia
(mellom anna Ny-Guinea),
 vende han attende til heimtraktene,
og han busette seg i Seebüll,
nær danskegrensa.
Det dansk-tysk-nederlandske
kystlandskapet
avspeglar seg såleis i mykje av
kunsten hans.


 

Nolde hadde i byrjinga sympatiar med nasjonalsosialistane,
men han fall snart i unåde hos Goebbels,
som gjorde han til ein slags frontfigur
i propagandautstillinga
Entartete Kunst
i 1937.
Nolde fekk etter dette
målingsforbod
av nazistyresmaktene.
Han blei fråteken lerret og penslar,
men heldt fram med målinga
i skjul,
noko som førte til ein serie av akvarellar,
(ofte gøymde i hønsehus eller løer,
og gjerne måla på baksida av andre bilete)
 etter krigen eksponerte som
Ungemalte Bilder
(1938-1945).



Forfattaren Sigfred Lenz (f 1926)
teiknar eit flott portrett av den aldrande malaren Emil Nolde
gjennom karakteren Max Nansen
i den framifrå romanen
Deutschstunde (1968).
 

Motivkrinsen til Nolde er svært spennande.

Biletarsenalet hans

spenner vidt og botnar djupt.

 

 

Utstillinga er open til 20. januar.

Om du ikkje har sett henne, er det altså framleis tid til å sjå!

 

GODT ÅR!

Då vil eg ynskje slekt og vener

eit retteleg

 

GODT ÅR!

 

 

 

HAPPY NEW YEAR!

 

 

Glückliches neues Jahr!

 

 

BUON ANNO!

  



 GELUKKIG NIEUWJAAR!

 

FELIX NOVUS ANNUS!

 EG TAKKAR
FOR DET GAMLE

 

 

OG GLER MEG TIL
 

DET NYE 

Lissjejulafta skitnesøndag

I dag har vi gjort

alt som vi eigentleg ikkje bør gjere

(men som vi får lov til likevel)

på ein søndag,


 

så då står det berre att

å ynskje alle

i dette ofseleg velsigna landet

ei retteleg god jul!

Nestenjul i Peparkakeskogen



Tradisjonen tru

henta vi juletreet

frå sjølvplanta skog.

 

 

Og som alltid

smakte det fortreffeleg
med varm kakao.

 

Ni minus

viste gradestokken

i dag tidleg.

 

 

Men sola skein

på alt som røyvde seg

i skogen.

 

 

Som nissar

og snøbær.

 

Noko må vere

i kjømda.